Trong quá trình sử dụng máy nén khí trục vít, tình trạng đầu nén bị bó biên là lỗi khá nghiêm trọng, có thể gây kẹt đầu nén, cháy motor và hư hỏng toàn bộ cụm trục vít nếu không xử lý kịp thời. Vậy nguyên nhân do đâu và cách khắc phục như thế nào?
Đầu Nén Bị Bó Biên Là Gì?
“Bó biên” là hiện tượng vòng bi (bạc đạn) bên trong đầu nén bị kẹt, mài mòn hoặc vỡ khiến trục vít không thể quay trơn tru. Khi xảy ra lỗi này, máy thường:
Kêu to bất thường
Máy rung mạnh
Motor quá tải
Nhảy CB liên tục
Không lên hơi hoặc lên hơi yếu
Nặng hơn có thể cháy motor kéo
Nếu tiếp tục vận hành sẽ làm hỏng rotor trục vít và chi phí sửa chữa rất cao.
Nguyên Nhân Khiến Đầu Nén Bị Bó Biên
1. Thiếu Dầu Bôi Trơn
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
Khi máy thiếu dầu:
Bi không được bôi trơn đầy đủ
Nhiệt độ tăng cao
Ma sát lớn làm bi cháy và bó cứng
Nguyên nhân thiếu dầu:
Máy bị rò rỉ dầu
Không thay dầu định kỳ
Dùng sai loại dầu
Tắc lọc dầu
2. Dầu Máy Nén Khí Bị Kém Chất Lượng
Sử dụng dầu không đúng tiêu chuẩn sẽ:
Mất khả năng làm mát
Không đủ độ nhớt
Sinh cặn bẩn trong đầu nén
Lâu ngày làm vòng bi mài mòn nhanh và dẫn đến bó biên.
3. Lọc Dầu Hoặc Lọc Tách Dầu Bị Nghẹt
Khi lọc dầu nghẹt:
Dầu không lưu thông đều
Đầu nén thiếu dầu cục bộ
Bi hoạt động trong nhiệt độ cao
Đây là nguyên nhân nhiều người thường bỏ qua.
4. Máy Hoạt Động Quá Nhiệt
Nhiệt độ máy quá cao liên tục sẽ làm:
Dầu nhanh biến chất
Vòng bi giãn nở
Mất khe hở tiêu chuẩn
Từ đó gây kẹt bi và bó đầu nén.
Nguyên nhân nhiệt độ cao:
Dàn giải nhiệt bẩn
Quạt làm mát yếu
Thiếu dầu
Phòng máy quá nóng
5. Vòng Bi Đến Hạn Hao Mòn
Sau thời gian dài vận hành:
Bi bị rơ
Mòn bạc đạn
Xuất hiện tiếng hú lớn
Nếu không thay sớm sẽ dẫn đến vỡ bi và bó cứng đầu nén.
6. Máy Chạy Quá Tải Liên Tục
Máy hoạt động vượt công suất:
Áp lực lên vòng bi lớn
Rotor quay quá tải
Bi nhanh xuống cấp
Đặc biệt thường gặp ở xưởng sản xuất chạy 24/24.
Dấu Hiệu Nhận Biết Đầu Nén Sắp Bó Biên
Máy phát tiếng hú lớn bất thường
Nhiệt độ đầu nén tăng cao
Dòng điện motor tăng mạnh
Có tiếng rít kim loại
Máy rung mạnh hơn bình thường
Áp suất khí không ổn định
Khi có các dấu hiệu trên cần dừng máy kiểm tra ngay để tránh hỏng nặng.
Cách Xử Lý Khi Đầu Nén Bị Bó Biên
Trường Hợp Nhẹ
Nếu phát hiện sớm:
Thay vòng bi mới
Vệ sinh đầu nén
Thay dầu và lọc dầu
Kiểm tra motor
Chi phí sẽ thấp hơn nhiều.
Trường Hợp Nặng
Nếu đầu nén đã:
Vỡ bi
Xước rotor
Cháy trục vít
Thì cần:
Đại tu đầu nén
Thay cụm rotor
Hoặc thay đầu nén mới
Cách Phòng Tránh Đầu Nén Bị Bó Biên
Bảo dưỡng định kỳ
Thay dầu đúng giờ
Thay lọc dầu – lọc tách định kỳ
Kiểm tra nhiệt độ máy
Dùng dầu chất lượng
Nên dùng dầu đúng tiêu chuẩn cho máy trục vít để tăng tuổi thọ đầu nén.
Theo dõi tiếng máy
Khi máy có tiếng hú lạ cần kiểm tra ngay, tránh để bi vỡ.
Giữ phòng máy thông thoáng
Giảm nhiệt độ giúp đầu nén hoạt động bền hơn.
Kết Luận
Đầu nén bị bó biên là lỗi nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu bảo dưỡng đúng cách. Việc kiểm tra dầu, lọc dầu, nhiệt độ và vòng bi định kỳ sẽ giúp máy nén khí hoạt động ổn định, tiết kiệm chi phí sửa chữa và tránh dừng sản xuất đột ngột.
👉 Nếu máy nén khí của bạn đang có dấu hiệu hú lớn, nóng bất thường hoặc rung mạnh, hãy kiểm tra đầu nén ngay để tránh tình trạng bó biên gây hỏng nặng.
